سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه
18
سفرنامه مكه ( دليل الأنام في سبيل زيارة بيت الله الحرام والقدس الشريف ومدينة السلام ) ( فارسى )
اين همان نسخهاى است كه ناسخ آن ، يعنى نويسندهء مطالب فوق ، على علىآبادى در سال 1323 ق . آن را با خط بسيار زيبايى كتابت كرده و نسخهء وى در كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى قرار دارد . چاپ حاضر براساس نسخهء مزبور انجام يافته است . طبيعى است كه در اين متن ، بسيارى از اعلام اشخاص و بويژه جغرافيايى وجود دارد كه اعراب گذارى دقيق آن در شرايط فعلى ناممكن بود . متن نسخه در مواردى اعرابگذارى داشت كه چارهاى جز اعتماد به آنها نبود . لذا به همان صورت ضبط شد . تيترهايى كه در كتاب آمده عمدتاً در خود نسخه بوده جز آن كه اندكى براى زيبايى عبارت اصلاح شده است . مثلًا اگر آمده است « در بيان اسكندريه است » ما تنها ، عنوان « اسكندريه » را آوردهايم . سفرنامههاى حج در ادب فارسى در اينجا مناسب است تا يادى از ادبيات سفرنامه نويسى حج در زبان فارسى داشته باشيم . 1 - سفرنامهء منظوم زوجهء ميرزا خليل در قن دوازدهم ، فهرست كتابخانه مركزى دانشگاه ، ج 9 ، ص 1419 ش 2591 ؛ برگ 779 - 764 . به زودى چاپ خواهد شد . 2 - سفرنامهء مكه ، ضياءالدين قارى در سال 1129 ( منزوى 4031 ) تنها يك صفحه است . 3 - ميسرالحرمين يا حالات الحرمين ، مولوى رفيعالدين بن فريدالدين مراد آبادى هندى ( منزوى 3999 ) 4 - تذكرة الطريق فى مصائب حجاج بيت العتيق ، برلين 454 5 - سفرنامهء مكه ، محمدولى ميرزا ، 1261 يا 1260 در « به سوى امالقرى » چاپ شده است . 6 - سفرنامهء مكه ، محمدعلى فراهانى در سال 1263 ، كتابخانه مجلس ، ش 2310 7 - سفرنامهء مكه ، علىخان حاجبالدوله در سال 1263 يا 1285 8 - دليل الزائرين ، عبدالعلى اديبالممالك ، در سال 1272 9 - سفرنامهء عتبات و مكه ، از سيفالدوله در سال 1279 ، ( چاپ شده )